MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHỦ ĐỘNG
TRONG VIỆC DẠY- HỌC PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU Ở LỚP 2&3


I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong sách giáo khoa Tiếng việt Tiểu học (chương trình cũ) nội dung về từ và câu được dạy trong 2 phân môn Từ ngữ và Ngữ pháp. Nhưng hiện nay, để nhằm thể hiện rõ hơn mối quan hệ chặt chẽ giữa từ và câu trong việc sử dụng từ để đặt câu, mở rộng vốn từ nên nội dung từ và câu được tích hợp trong một phân môn mới đó là Luyện từ và câu. Phân môn Luyện từ và câu là phân môn quan trọng của môn Tiếng việt, nhằm mở rộng vốn từ, cung cấp những hiểu biết sơ giản về từ loại và về kiểu cấu tạo của các từ thông qua vốn từ các em sẵn có các từ mới học. Đồng thời rèn kỹ năng nói, viết thành câu, dùng một số dấu câu khi viết, cung cấp những mẫu câu cần thiết đế học sinh vận dụng trong giao tiếp và học tập.
Đối với học sinh lớp 2,3 do vốn sống, vốn từ của các em còn quá ít, phân môn này lại rất mới mẻ với các em, đặc biệt là đối với học sinh lớp 2. Mà chúng ta đã biết từ ngữ Việt Nam rất phong phú, như nhiều người thường nói “ Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam”. Bởi vậy làm cho các em hiểu đúng đắn về từ, câu để có thể phát triển một cách đồng đều về mọi mặt là một việc không dễ.
Chính vì nhận thức trên, chúng tôi nghĩ rằng muốn học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu giai đọan đầu ở bậc tiểu học, không gì hơn phải thiết kế và giảng dạy sao cho tiết học diễn ra nhẹ nhàng, tự nhiên, hiệu quả cao mà vẫn đảm bảo được nguyên tắc học sinh là nhân vật trung tâm, phát huy được tính chủ động tích cực của từng học sinh, của tập thể học sinh trong giờ học.
Năm học 2006-2007, Ban giám hiệu phân công chúng tôi giảng dạy ở lớp 2 và lớp 3. Qua một năm thực hiện chương trình, chúng tôi nhận thấy học sinh lúng túng, thụ động, thực hành sai ở 4 dạng bài tập sau:
Một là Dạng bài tập tạo lập từ và câu.
Hai là Dạng bài tập sử dụng dấu câu.
Ba là Dạng bài tập nhận diện về biện pháp tu từ nhân hóa.
Bốn là Dạng bài tập mở rộng vốn từ về chủ điểm Nghệ thuật.
Vì thế, cuối năm học chúng tôi trao đổi với Ban giám hiệu về những vướng mắc trên và được gợi ý nên đầu tư, suy nghĩ tìm biện pháp thích hợp giúp học sinh học tốt hơn trong năm học mới.Và năm học 2007-2008, chúng tôi đề xuất với Ban giám hiệu cho tiếp tục giảng dạy lại các khối lớp 2,3 để kiểm nghiệm những biện pháp đã và sẽ thực hiện nhằm phát huy tích cực học tập của học sinh, giúp các em tiếp thu và vận dụng kiến thức đạt hiệu quả cao. Bởi vì các em có học tốt phân môn Luyện từ và câu mới học tốt các môn học khác được.
Xuất phát từ cơ sơ lý luận, và những khó khăn trở ngại như chúng tôi đã trình bày, do vậy chúng tôi chọn đề tài: “ Một số biện pháp phát huy tính tích cực chủ động trong việc dạy - học phân môn Luyện từ và Câu ở lớp 2,3”.
II/ THỰC TRẠNG LỚP CHỦ NHIỆM
Năm học này, hai lớp do chúng tôi phụ trách số học sinh là 70 em, có những thuận lợi và khó khăn sau:
( Thuận lợi:
Học sinh chăm, ngoan vâng lời cô giáo, ham thích học tập.Một số phụ huynh luôn quan tâm đến việc học của con em. Đặc biệt được sự quan tâm của Ban giám hiệu tích cực dự giờ, thăm lớp, đóng góp ý kiến để đổi mới phương pháp phù hợp.Tạo điều kiện cho học sinh hai lớp chúng tôi được học 2 buổi/ ngày.
( Khó khăn:
Các em chủ yếu là con em gia đình làm nông nên sự quan tâm thiết thực đến việc học của các em còn nhiều hạn chế, chủ yếu là giao phó cho giáo viên chủ nhiệm. Mặt khác về chương trình hiện nay có khác nhiều so với chương trình trước đây, do vậy việc kèm cặp con em ở gia đình gặp nhiều khó khăn. Bản thân các em vốn từ còn quá ít ỏi.
Để có cơ sở so sánh kết quả học tập của học sinh qua từng thời điểm khi áp dụng biện pháp dạy - học. Vào đầu tháng 10, chúng tôi tiến hành khảo sát chất lượng phân môn Luyện từ và câu của học sinh, và nhận thấy rằng: các em tìm từ theo chủ điểm còn chậm, dùng từ đặt thành câu chưa phù hợp, còn đơn điệu, nhận biết từ chỉ